Düzce’nin Akçakoca kıyılarında son dönemde artış gösteren dev denizanası popülasyonu, balıkçılık ve turizm sektörleri için endişe yaratırken, iklim değişikliğinin deniz ekosistemleri üzerindeki etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi. Bölgeden bugüne kadar 275 adet ‘Rhizostoma pulmo’ türü denizanası toplandı. Bu durum, Karadeniz’in değişen dinamiklerine uyum sağlama çabalarını artırıyor.
Normalde Akdeniz, Ege ve Marmara gibi daha sıcak denizlerde görülen ‘Rhizostoma pulmo’ veya halk arasında bilinen adıyla ‘Maviş Denizanası’ türünün Karadeniz’deki varlığı ve sayısındaki artış, uzmanlar tarafından küresel ısınma ve deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesiyle doğrudan ilişkilendiriliyor.
Karadeniz’de Denizanası İstilası: Nedenleri ve Etkileri
Hangi Tür Denizanası Tehdit Ediyor?
Akçakoca sahillerinde yoğun olarak görülen denizanası türü, bilimsel adıyla Rhizostoma pulmo olarak biliniyor. Bu tür, genellikle açık mavi-mor renkli, büyük ve şemsiye şeklinde yapısıyla dikkat çekiyor. Vücutlarında zehirli kapsüller bulunsa da, insanlar için genellikle hafif kaşıntı ve kızarıklığa neden oluyor. Ancak ekosistem üzerindeki etkisi çok daha ciddi boyutlarda.
İstilaya Ne Sebep Oldu?
Uzmanlar, Karadeniz’deki bu denizanası artışının temel nedenlerini şu başlıklar altında topluyor:
- Küresel Isınma: Karadeniz’in su sıcaklığındaki artış, bu sıcak su türü denizanalarının bölgeye göç etmesine ve üremesine elverişli bir ortam hazırlıyor.
- Avcıların Azalması: Denizanası popülasyonunu doğal yollarla kontrol altında tutan balık türlerinin (örneğin orkinos gibi) aşırı avlanma veya habitat tahribatı nedeniyle azalması, denizanalarının kontrolsüzce çoğalmasına olanak tanıyor.
- Ekosistem Değişiklikleri: İklim değişikliğinin tetiklediği genel deniz ekosistemi değişiklikleri, denizanaları gibi fırsatçı türlerin lehine sonuçlar doğurabiliyor.
Denizanası Artışının Etkileri Nelerdir?
Bu denizanalarının artışı, bölgedeki yaşam ve ekonomi üzerinde çeşitli olumsuz etkiler yaratıyor:
- Balıkçılık: Denizanaları, balıkların besin zincirinde önemli bir yer tutan zooplanktonlarla beslenerek balık popülasyonlarının besin kaynaklarını azaltıyor. Ayrıca ağlara takılarak balıkçıların operasyonlarını zorlaştırıyor.
- Turizm: Sahillerde denizanalarının yoğunlaşması, özellikle yaz aylarında denize girmek isteyen yerli ve yabancı turistler için caydırıcı bir faktör oluşturuyor. Temas halinde ciltte tahrişe neden olmaları, yüzücüleri tedirgin ediyor.
- Ekosistem Dengesizliği: Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ufuk Gündüz, denizanalarının artışının iklim değişikliğinin en önemli göstergelerinden biri olduğunu belirtiyor. Gündüz, denizanalarının besin zincirinde balıklarla rekabet ettiğini ve su filtreleme yetenekleri sayesinde sudaki oksijen seviyesini etkileyebileceğini vurguluyor.
Alınan Tedbirler ve Süregelen Mücadele
Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, Akçakoca Liman Başkanlığı ve Belediye ekipleriyle birlikte denizanalarına karşı düzenli bir mücadele yürütüyor. Özellikle iskele ve liman bölgelerinde yoğunlaşan çalışmalar kapsamında, özel ağlar kullanılarak denizanaları toplanıyor. Bugüne kadar 275 adet dev denizanası bu yöntemle denizden çıkarılarak kontrol altına alındı. Yetkililer, vatandaşları denizanalarına dokunmamaları konusunda uyarıyor ve ekiplerin temizlik çalışmalarına ara vermeden devam ettiğini belirtiyor.
Karadeniz’deki bu sıra dışı denizanası istilası, sadece yerel bir sorun olmanın ötesinde, küresel iklim değişikliğinin ve deniz ekosistemlerindeki hassas dengelerin korunmasının aciliyetini bir kez daha ortaya koyuyor.