Otobüslerin arka kısımlarındaki koltukların, aracın diğer bölümlerindeki oturma alanlarına kıyasla neden daha yüksek konumlandırıldığı sorusu, birçok yolcunun aklını kurcalayan yaygın bir meraktır. Bu tasarımın altında yatan temel sebep, otobüslerin mühendislik yapısı ve hareketini sağlayan kritik mekanik bileşenlerin yerleşimidir.
Bu yükseltinin ana nedeni, otobüsün motoru, şanzımanı ve diferansiyel gibi tahrik sistemi elemanlarının aracın alt kısmında veya arka tarafında konumlandırılmasıdır. Özellikle şehirlerarası ve büyük yolcu otobüslerinde sıkça rastlanan bu arka motorlu veya orta-arka motorlu yerleşim, motorun yolcu bölmesinin altında önemli bir hacim kaplamasına neden olur. Bu durum, arka koltukların doğal olarak daha yüksek bir zemine yerleştirilmesini zorunlu kılar.
Mühendislik Gerekliliği: Arka Motor ve Tahrik Sistemi
Modern otobüslerin çoğu, daha iyi ağırlık dağılımı, yol tutuşu ve iç mekan sessizliği sağlamak amacıyla motorlarını aracın arka kısmına veya arka aksın önüne, şasinin altına yerleştirir. Bu düzenleme, motorun gücünü arka tekerleklere aktaran şanzıman ve tahrik şaftı (kardan mili) için de belirli bir alan ihtiyacı doğurur. Tahrik şaftı, motor ve şanzımandan aldığı gücü diferansiyele, oradan da tekerleklere ileten uzun bir mildir ve genellikle araç zemininin altından geçer. Bu şaftın düzgün çalışabilmesi için yeterli boşluk bırakılması gerekir ki bu da yolcu bölmesi zeminini yukarı çekebilir.
Motor, Şanzıman ve Diferansiyelin Rolü
- Motor: Büyük otobüs motorları, özellikle yolcu taşıma kapasitesi ve güç gereksinimleri düşünüldüğünde oldukça büyüktür. Bu motorlar genellikle aracın altında, arka aksa yakın bir yerde konumlandırılır. Bu yerleşim, motorun yolcu kompartımanının zemin seviyesini yükseltmesine yol açar.
- Şanzıman (Vites Kutusu): Motorun hemen arkasında yer alan şanzıman da önemli bir hacim kaplar. Gücü tekerleklere uygun tork ve hızda iletmekle görevli bu sistem, motorla birlikte zeminin yükselme nedenlerinden biridir.
- Diferansiyel: Arka aksta bulunan diferansiyel, tekerleklerin farklı hızlarda dönmesini sağlayan ve tahrik şaftından gelen gücü tekerleklere dağıtan bir dişli mekanizmasıdır. Bu parça da aracın alt kısmında yer alır ve üzerine bir zemin inşa edilirken belirli bir yükseklik gerektirir.
Yüksek Zemin Tasarımının Teknik Nedenleri
Otobüs tasarımında, bu mekanik bileşenlerin yerleşimi yolcu konforu kadar operasyonel verimlilik ve güvenlik açısından da kritik öneme sahiptir. Motorun arkada olması, aracın ön kısmında daha fazla bagaj alanı yaratılmasına, sürücü kabininin daha ferah olmasına ve motor gürültüsünün yolcu bölümünden uzakta tutulmasına yardımcı olur. Ancak bu avantajlar, arka koltuklarda bir miktar yükseltiyle gelir.
Ayrıca, otobüslerin sağlam ve dayanıklı bir şasiye sahip olması gerekmektedir. Şasi üzerine inşa edilen yolcu kabini, mekanik aksamı korurken aynı zamanda yolculara güvenli bir alan sunmalıdır. Bu yapısal gereksinimler de, özellikle ağır yük taşıyan ve uzun mesafeler kat eden otobüslerde zeminin belirli bir seviyede tutulmasını gerektirebilir.
Küçük araçlarda veya binek otomobillerinde motor genellikle önde ve çekiş önden olduğundan, tahrik şaftına veya arkada yükseltilmiş bir zemine ihtiyaç duyulmaz. Ancak otobüs gibi büyük ve güçlü araçlarda, arkadan çekiş veya dört tekerlekten çekiş sistemleri daha iyi yol tutuşu ve yük taşıma kapasitesi sunduğundan, bu mekanik düzenlemeler kaçınılmazdır.
Otobüslerin Arka Koltukları Neden Yüksek?
Otobüslerin arka koltuklarının yüksek olmasının temel nedeni, aracın tahrik sistemini oluşturan motor, şanzıman ve diferansiyel gibi büyük mekanik bileşenlerin alt kısımda yer kaplaması ve bu sistemin düzgün çalışabilmesi için gerekli olan tahrik şaftının geçiş yolunu sağlamaktır. Bu mühendislik zorunluluğu, arka kısımda yolcu zemininin yükseltilmesine yol açar.